Türkiye ve dünyada internet üzerinden yapılan alışveriş hızla artıyor ve bu alanda yeni internet girişimlerinin başladığını sıklıkla duyuyoruz. En son Webrazzi‘de yer alan bir haber Türkiye kaynaklı alışveriş sitesiMarkafoni‘nin 11 milyon TL tutarinda yatırım aldığını söylüyordu. Türkiye’de her alanda olduğu gibi e-ticaret işlemlerinin gelişimine ilişkin istatistik ya da halka açık çalışmalar bulmak zor. Daha önce burada e-ticaret’e iki ayri yazimda deginmistim. Bu yazilardan biri ComScore’un 2009 yılında Amerika’da dijital dünyada yaşanan gelişmeleri özetlediği raporu, diğeri araştırma şirketi İpsos’un Türkiye’de internet kullanımı ve e-ticaret’e ilişkin yayımladığı istatistiklerdi.

Arastirma sirketi Ipsos  Turkiye’de yasam tarzlari ve trendleri uzerine olan arastirmasi ‘Turkiye’yi anlama kilavuzu – 2010‘ un medyaya iliskin bolumunde, Turkiye’de medya ile ilgili en carpici egilimin yeni teknolojiler alaninda olduğunu ve Turkiye’de internetten alisveris yaptigini soyleyenlerin 6 yilda (2004-2009) iki katina çıktığını (%6′dan %12′ye) söylüyordu.

Bu konuda başka bir kaynak olan Bankalararası Kart Merkezi (BKM)’nin toplam kredi kartı harcamaları ve kredi kartı ile yapılan e-ticaret işlemlerine ilişkin yayımladığı verilerin e-ticaret işlemlerinin Türkiye’de yıllar itibarıyla gelişimini göstermek açısından iyi ve güvenilir bir veri olduğunu düşünüyorum.

İnternetten yaptığımız alışverişlerde banka havalesi ile ödeme yolu bulunmasına ve bu yolla yapılan ödemeler BKM’nin verilerinde yer almamasına rağmen internetten yapılan alışverişlerde en yaygın kullanılan ödeme yönteminin kredi kartları olduğu varsayımı ile BKM’nin istatistiklerinin ufakta olsa bir yanılma payı ile Türkiye’de e-ticaret işlemlerinin hacminin en önemli göstergesi olduğunu düşünüyorum.

Aşağıdaki tabloda 2005 Ocak ayından 2010 Şubat ayına kadar 3 aylık dönemler itibarıyla kredi kartı ile yapılan e-ticaret harcamalarının tutar (milyon TL) ve işlem adedi olarak gelişimi yer alıyor. Ayrıca bu işlemlerin kredi kartları ile ilgili aylarda yapılan tüm harcamalar içerisindeki oransal payı da işlem adedi ve tutar olarak ayrı ayrı yer alıyor. Söz konusu tabloyu oluştururken e-ticaret harcamaları için yerli ve yabancı kredi kartları ile yurtiçindeyapılan harcamalara ilişkin verileri kullandım. Aynı verinin yurtiçi ve yurtdışında yapılan harcamalara ilişkin olan serisi de mevcut, ancak, bu veri yerli kartlarla amazon, e-bay gibi yurtdışı alışveriş sitelerinde yapılan harcamaları içereceği ve Türkiye kaynaklı sitelerde yapılan alışverişi tam olarak yansıtmayacağı için kullanmadım.

Toplam kredi kartı harcamaları içerisinden ise nakit avans çekimlerini çıkarıp, sadece alışverişe ilişkin kredi kartı harcamalarını alarak e-ticaret işlemlerine oranladım.  Metodolojiye ilişkin bu kısa bilgilerden sonra ortaya çıkan tabloya baktığımızda aşağıdaki verileri görüyoruz.